نفت نما- سفر وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران به هند در برهه حساس تحولات جهانی انرژی، فراتر از یک رایزنی دیپلماتیک، گامی استراتژیک برای بازپسگیری سهم بازار ایران در یکی از بزرگترین اقتصادهای نوظهور جهان است. در حالی که دهلینو برای استمرار رشد اقتصادی خود به دنبال منابع پایدار و ارزان انرژی است، احیای مناسبات نفتی با تهران میتواند کلید امنیت انرژی هند و جهش صادراتی ایران باشد.
دهلینو بار دیگر به کانون دیپلماسی انرژی ایران تبدیل شده است؛ سفری که در سایه تغییر موازنههای قدرت و شکلگیری بلوکهای جدید اقتصادی نظیر «بریکس»، اهمیتی مضاعف یافته است. هند به عنوان سومین مصرفکننده بزرگ نفت در جهان، طی سالهای اخیر با جهش بیسابقه تقاضا روبرو بوده و اکنون در جستوجوی راهکارهایی برای تنوعبخشی به سبد وارداتی و کاهش هزینههای لجستیکی خود است.
ایران که پیش از تحریمهای یکجانبه، دومین تأمینکننده بزرگ نفت هند بود، اکنون با تکیه بر مزیتهایی نظیر «نزدیکی جغرافیایی» و «سازگاری نوع نفت خام با پالایشگاههای هند»، آماده است تا فصل جدیدی از همکاریها را آغاز کند. کارشناسان معتقدند هند به دلیل رقابت اقتصادی با قدرتهای جهانی، نمیتواند برای طولانیمدت از مزیتهای رقابتی نفت ایران چشمپوشی کند.
حضور فعال ایران در نشستهای بینالمللی انرژی و پیوندهای نزدیک با اعضای بریکس، فضای جدیدی را برای عبور از بنبستهای قدیمی فراهم کرده است. بازاری که هند در رأس آن قرار دارد، نه تنها مقصدی برای نفت خام، بلکه فرصتی برای صادرات فرآوردههای با ارزشافزوده بالاتر و سرمایهگذاریهای مشترک در حوزه پتروشیمی است.
بسیاری از تحلیلگران حوزه انرژی بر این باورند که تهران و دهلی با اتکا به سوابق تاریخی و نیازهای متقابل، در حال ترسیم نقشهای نو برای تعاملات راهبردی هستند؛ تعاملی که در آن «امنیت انرژی هند» و «قدرت صادراتی ایران» به هم گره خورده است.
باید گفت هند با جمعیتی بیش از ۱.۴ میلیارد نفر به عنوان سومین مصرف کننده بزرگ انرژی در جهان، مصرفکننده بالقوه ای برای نفت ایران به شمار می رود.
در حال حاضر تقاضای روزانه ی نفت خام این کشور بیش از پنج میلیون بشکه است که بیش از ۸۵ درصد از این میزان را از طریق واردات تامین می کند.
فاصله اندک بنادر صادراتی ایران تا هند که منجر به کاهش قابلتوجه هزینه حمل (Freight) میشود موجب شده نفت ایران برای این کشور همیشه دارای جذابیت بوده و به دنبال تامین نیازهای خود از ایران باشد.
ایران تا سال ۲۰۱۹ یکی از سه تأمینکننده اصلی نفت هند بود اما با فشار آمریکایی ها پس از تحریم های یک جانبه علیه کشورمان، این میزان به شدت کاهش یافت.
هم اکنون روسیه، عراق و عربستان سهم عمده بازار نفت خام هند را در اختیار داشته و ایران باید برای صادرات نفت خود به هندوستان با این کشورها رقابت کند.
سفر مقام عالی وزارت نفت به هند را نباید صرفاً یک دیدار تشریفاتی قلمداد کرد. این حرکت، واکنشی هوشمندانه به تغییر نظم انرژی در آسیاست. در جهانی که «امنیت عرضه» حرف اول را میزند، بازگشت ایران به سبد انرژی هند، معاملهای دوسر برد است که میتواند تراز تجاری دو کشور را متحول کرده و نفوذ ایران در بازارهای شرق را تثبیت کند.
